
Η πρώτη διεθνής ηλεκτρονική ενημερωτική συνάντηση με θέμα τη Σκλήρυνση κατά Πλάκας και τις πιο πρόσφατες επιστημονικές εξελίξεις έγινε το Σάββατο με τη συμμετοχή ελλήνων ειδικών. Υπό τον τίτλο «Μaking connectionS» η ημερίδα της παγκόσμιας ανεξάρτητης αρχής για την Πολλαπλή Σκλήρυνση «ParadigMS» διοργανώθηκε από διεθνούς φήμης ειδικούς νευρολόγους και ερευνητές στην Πολλαπλή Σκλήρυνση. Οργανωτικό μέλος από την Ελλάδα ήταν ο καθηγητής νερυολογίας του ΑΠΘ Νικόλαος Γρηγοριάδης. Στην «ParadigMS» συμμετέχουν οι χώρες Κουβέιτ, Ελβετία, Λίβανο, Αυστραλία, Σλοβενία, Βρετανία και Ελλάδα.
Η πρώτη μεγάλη teleconference είχε στόχο τη μεταφορά γνώσης των επιστημονικών αποτελεσμάτων όπως αυτά προέκυψαν από το πρόσφατο Πανευρωπαϊκό Συνέδριο για την Πολλαπλή Σκλήρυνση (ECTRIMS) που έγινε στο Λονδίνο αρχές Σεπτέμβρη.
Η Σκλήρυνση κατά Πλάκας (ΣκΠ) ή πολλαπλή σκλήρυνση είναι μία χρόνια αυτοάνοση, φλεγμονώδη απομυελινωτική και νευροεκφυλιστική νόσος. Τi ακριβώς την προκαλεί ή τη βοηθά να εκδηλωθεί δεν έχει γίνει ακόμη σαφές, αλλά σύμφωνα με έρευνες σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν διάφοροι πιθανοί περιβαλλοντικοί και γενετικοί παράγοντες που ενοχοποιούνται για την «παρεκτροπή» του ανοσοποιητικού από τη φυσιολογική του λειτουργία. Ως αποτέλεσμα της διαδικασία είναι το ανοσοποιητικό να επιτίθεται στη μυελίνης (την ουσία που προστατεύει σαν μονωτικό υλικό τα νευρικά κύτταρα) και να τη καταστρέφει, οδηγώντας έτσι σε κλινική συμπτωματολογία, απεικονιστικά ευρήματα και τελικά στο θάνατο των νευρικών κυττάρων (νευροεκφύλιση). Με τον τρόπο αυτό προκαλείται η ΣκΠ.
Ωστόσο, με την πρόοδο της ακτινοδιαγνωστικής τεχνολογίας, όπως ανέφεραν οι επιστήμονες στο συνέδριο, είμαστε σήμερα σε θέση να κατανοήσουμε ακόμα περισσότερο την παθολογία της νόσου. Και αυτό που πλέον γνωρίζουμε είναι ότι η νόσος χαρακτηρίζεται από τη φλεγμονή και τη νευροεκφύλιση. Η φλεγμονώδης και η νευροεκφυλιστική διαδικασία είναι ανεξάρτητες μεταξύ τους και ξεκινούν από τα πρώιμα στάδια της νόσου.
Η νόσος με την πάροδο των ετών επιδεινώνεται και σε πολλές περιπτώσεις οδηγεί ακόμη και σε αναπηρία. Με τα φάρμακα που είναι σήμερα διαθέσιμα και δεδομένου ότι ο θεράπων ιατρός θα επικεντρωθεί στην εξέλιξη της νόσου όχι μόνο από τα συμπτώματα που θα περιγράψει ο ασθενής και την κλινική εικόνα που βλέπει. Αλλά και τις συγκριτικές μαγνητικές ακτινογραφίες εγκεφάλου που θα κάνει, ώστε να θέσει και τους αντίστοιχους θεραπευτικούς στόχους.
Όταν ο γιατρός διαγνώσει βάσει συγκεκριμένων κριτηρίων ότι υπάρχει εξέλιξη της νόσου, τότε θα πρέπει να γίνει άμεσα έναρξη αγωγής, η έγκαιρη αλλαγή σε αποτελεσματικότερη θεραπεία σε περίπτωση αποτυχίας της υπάρχουσα. Όταν το άτομο με ΣΚΠ είναι υπό αγωγή και υπάρχουν ενδείξεις ενεργότητος της νόσου. Αν ο γιατρός «δράσει» έγκαιρα ο ασθενής θα εκδηλώσει μειωμένη κινητικότητα και όχι αναπηρία.
Σήμερα έχουμε τη δυνατότητα να έχουμε στη φαρέτρα μας πολλές διαθέσιμες θεραπείες. Οι θεραπείες από ένα σημείο και μετά θα πρέπει να είναι πιο δραστικές ώστε να αντιμετωπίζουν όλες τις παραμέτρους της νόσου δηλαδή και τις υποτροπές και τις εστίες και την αναπηρία αλλά και την εγκεφαλική ατροφία η οποία είναι συνδεδεμένη με την εξέλιξη της αναπηρίας και συσχετίζεται με τη διεργασία της νευροεκφύλισης.
Μετά το πρόσφατο πανευρωπαϊκό συνέδριο ECTRIMS το οποίο είναι εξειδικευμένο για τη ΣκΠ, έχουμε πολύ σημαντικά και ελπιδοφόρα νεότερα δεδομένα για τη θεραπευτική αντιμετώπιση της νόσου. Πιο συγκεκριμένα παρουσιάστηκαν νέα δεδομένα για τις θεραπείες που δρουν στους S1P υποδοχείς, όπως η φινγκολιμόδη και έχουν δράση και στις τέσσερις παραμέτρους της ενεργότητος της νόσου με πιο εντυπωσιακή τη μείωση της εγκεφαλικής ατροφίας που όπως είπαμε συνδέεται με τη νευροεκφύλιση και οδηγεί σε αναπηρία.
Σημαντικό δεδομένο είναι ότι οι S1P υποδοχείς απαντώνται και εντός του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος στα νευρωνικά κύτταρα, και έχει φανεί και σε προκλινικά μοντέλα ότι αυτοί οι υποδοχείς συνδέονται και με τον μηχανισμό της νευροεκφύλισης. Η φινγκολιμόδη διαθέτει στοχευμένο μηχανισμό δράσης, δρώντας απευθείας στο ΚΝΣ τροποποιώντας τους S1P υποδοχείς.
Αυτή η δράση της φινγκολιμόδης φαίνεται να ευθύνεται και για την αποτελεσματικότητα στην μείωση του ρυθμού εγκεφαλικής ατροφίας καθώς και στη καθυστέρηση της εξέλιξης της αναπηρίας μέσα από τα συνεπή μακροχρόνια δεδομένα 10ετίας τα οποία παρουσιάστηκαν στο πανευρωπαϊκό συνέδριο ECTRIMS .
Χαρακτηριστικά παρουσιάστηκε η μελέτη 10ετίας, ACROSS study, η οποία έδειξε ότι οι ασθενείς που λάμβαναν για 10 χρόνια φινγκολιμόδη καθυστέρησαν σημαντικά να μεταπέσουν στην προϊούσα μορφή της νόσου ( SPMS). Ο απώτερος θεραπευτικός μας στόχος που είναι να καθυστερήσουμε την έλευση της προϊούσας μορφής επιτυγχάνεται με τη φινγκολιμόδη και σύμφωνα με τα δεδομένα που παρουσιάστηκαν μόνο το 7,8% των ασθενών μετέπεσαν στην SPMS σε βάθος χρόνου 10 ετών. Η θεραπεία με φινγκολιμόδη καθυστέρησε την εξέλιξη της αναπηρίας και καθυστέρησε 4 φορές τη χρήση του αναπηρικού αμαξιδίου στη 10ετία στην ίδια μελέτη. Επιπλέον παρουσιάστηκαν μακροχρόνια δεδομένα τα οποία επιβεβαίωσαν το ευνοϊκό προφίλ ασφαλείας της θεραπείας .
Ίσως το πιο σημαντικό δεδομένο το οποίο παρουσιάστηκε και που αποτελεί ορόσημο στη θεραπευτική προσέγγιση της ΣκΠ αποτελεί η μελέτη EXPAND, μια μελέτη για την SPMS στην οποία αξιολογήθηκε η ουσία siponimod. Για πρώτη φορά θεραπευτική ουσία , το siponimod έδειξε αποτελεσματικότητα σε ασθενείς με δευτεροπαθώς προϊούσα μορφή SPMS. Τα δεδομένα που παρουσιάστηκαν έδειξαν σημαντική μείωση της εξέλιξης της αναπηρίας σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο στα 2 έτη που διήρκεσε η μελέτη. Το siponimod ανήκει και αυτό όπως η φινγκολιμόδη στους τροποποιητές των S1P υποδοχέων με μια πιο εκλεκτική συγγένεια ως προς κάποιους υποτύπους αυτών των υποδοχέων. Αυτός ο καινοτόμος μηχανισμός δράσης πάνω στο μονοπάτι των S1P υποδοχέων φαίνεται να καθυστερεί την εξέλιξη της αναπηρίας σε όλες της μορφές της νόσου.
Πηγή: Insider.gr